De 3 wetten der computers

Wie is de eigenaar van je computer?  Het lijkt een simpele vraag maar denk er even over na voor je antwoord.

De meeste mensen antwoorden onmiddelijk "ik" en logisch gezien zou dat ook zo moeten zijn.  Maar de werkelijkheid is een stuk complexer.

Jij bent degene die de factuur voor de hardware heeft betaald en de software heeft aangekocht, maar maakt dat je tot de eigenaar?  Het is altijd zo geweest dat je software zoals windows niet kan kopen, je betaald gewoon voor de rechten om het te gebruiken binnen de beperkingen van de licentie die erbij zat (die je trouwens pas kon lezen na de aankoop).

Software is tegenwoordig minstens zo belangrijk als hardware, dus als je commerciele software gebruikt ben je nog maar voor de helft eigenaar van je PC.

De release van Vista is een belangrijke stap in de richting die Windows XP heeft ingezet met gedwongen updates zoals WGA (Windows Genuine Advantage) met als eindpunt een PC die jouw activiteiten meer en meer controleert om de belangen van ander bedrijven zoals Microsoft en record labels te beschermen ten koste van jouw rechten.

Buiten kopieerbeveiligingen (zoals activatie) is Windows Vista helenaal volgestopt met iets dat  DRM (Digital Rights management) heet.  DRM is een systeem om bestanden (films/muziek) te beschremen tegen kopieren.  In de praktijk komt het erop neer dat je computer constant een deel van zijn tijd en middelen moet inzetten om je in het oog te houden en te voorkomen dat je iets doet dat door een derde partij niet toegelaten wordt.  Deze derde partij kan de lijst met dingen die je niet mag doen aanvullen en wijzigen door het auto-update mechanisme in Vista.

Deze mate van controle gaat erg ver, als je bv. een videokaart gebruikt die kan gebruikt worden om films mee te onderscheppen door een ontwerp of softwarefout kan dat toestel wereldwijd worden geblokkeerd om te voorkomen dat je beschermde bestanden ermee afspeelt (dus geen HD-DVD video bv).  Dit betekent dat je op dat moment je legaal aangekochte media niet meer kan afspelen omdat je computer dat beslist heeft.

De shift in wat je kan doen met je PC tegen wat anderen ermee kunnen doen was al een tijdje bezig, Sony distribueerde een computervirus (technisch een rootkit) op Audio CD's.  Deze daad werd nog erger omdat de DMCA-wetgeving in de US het illegaal maakt om dat virus van je PC te verwijderen.  Sony is er in geslaagd om de zaken helemaal om te draaien, ze zetten een virus op je PC dat zich op een erg laag niveau vasthecht.  Het is onmogelijk en vaak ook onwettelijk om je systeem op te kuisen.  In essentie ben je op dat punt de controle over je PC volledig kwijt.

Wat we eigenlijk nodig hebben is iets zoals de "3 wetten der robotica" uit de science fiction boeken van Isaac Asimov, maar dan voor computers.

De originele wetten zijn:

1. Een robot mag geen mens kwaad doen of door inactie toelaten dat een mens gekwetst wordt2. Een robot moet een mens gehoorzamen behalve als dat in strijd is met de eerste wet
3. Een robot moet zijn eigen bestaan beschermen zolang dat niet in conflict is met de twee eerste wetten

Voor onze veel dommere PC's zou dat kunnen zijn:

1. Een PC mag zijn eigneaar geen schade toebrengen of toelaten dat hem schade wordt toegebracht (gemonitord, beknot, ...)
2. Een PC moet zijn eigenaar gehoorzamen
3. Een PC moet zichzelf beschermen (updates/patches) zolang dat niet in conflict komt met de eerste twee wetten (zoals bv de WGA update).

Gelukkig heb je als gebruiker vandaag de mogelijkheid om deze garanties te krijgen, je kan kiezen uit een hele reeks Linux distributies of zelfs minder gebruikte systemen zoals FreeBSD of Minix.

Ja, vandaag verlies je daarmee mogelijk iets in functionaliteit naar gesloten bestandsformaten toe, maar steeds meer mensen maken die keuze.  Als de alternatieve systemen critical mass bereiken kan men ze niet langer negeren en zal DRM vanzelf moeten verdwijnen.

Het belangrijkste is dat je op dat punt in ieder geval een computer hebt die van jou is, van het moederbord tot de processor tot de bits en bytes die erdoor gaan en als iemand je mijn originele vraag nog eens zou stellen kan je tenminste oprecht met "ik" antwoorden.

Uitgebracht onder de  creative commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike licentie.
Vertaald uit mijn oorspronkelijk artikel uit 2007, The three laws of computers.